Archeologische Werkgroep Waterland

Wat heb je gevonden? Ontdek het op een determinatiemiddag

Een scherf uit de tuin, een pijpenkop uit de slootkant of een doosje met oude vondsten op zolder. Wat is het precies? Hoe oud zou het zijn? En waarvoor werd het gebruikt?

Tijdens een determinatiemiddag van de Archeologische Werkgroep Waterland bekijken we meegebrachte vondsten en gaan we met bezoekers in gesprek over de mogelijke herkomst, ouderdom en betekenis ervan. Dat noemen we determineren: onderzoeken en herkennen wat een voorwerp is. Ook wie zelf niets heeft gevonden, is welkom om mee te kijken en kennis te maken met de archeologie van de eigen omgeving.

Wilt u een determinatiemiddag bezoeken of samen met ons organiseren? Hieronder leest u wat u kunt verwachten en wat er bij de voorbereiding komt kijken.

Van een losse scherf tot een verzameling

Tijdens een determinatiemiddag staan de vondsten én de verhalen van hun vinders centraal. Denk bijvoorbeeld aan:

• Een losse scherf. Is het een stukje van een bord, een kookpot of een kruik? We bekijken welke aanwijzingen het materiaal, de vorm en de versiering geven.

• Een pijpenkop. Wat kunnen de vorm, eventuele merken en versieringen vertellen over het gebruik en de ouderdom?

• Een onbekend gebruiksvoorwerp. Soms is niet meteen duidelijk waarvoor iets diende. Samen bekijken we welke kenmerken kunnen helpen bij de herkenning.

• Een verzameling van jarenlang zoeken en bewaren. Daarbij zijn niet alleen de afzonderlijke voorwerpen interessant, maar ook de plekken waar ze zijn gevonden en de samenhang tussen de vondsten.

Een voorwerp hoeft niet zeldzaam, compleet of bijzonder fraai te zijn om een interessant gesprek op te leveren. Juist alledaagse vondsten kunnen vragen oproepen over het leven van vroeger.

Wat kunt u als bezoeker verwachten?

U neemt uw vondst mee en vertelt wat u erover weet. Vervolgens bekijken we het voorwerp samen. Daarbij letten we bijvoorbeeld op het materiaal, de vorm, de versiering en eventuele opschriften of merktekens. Waar nodig raadplegen we naslagwerken en digitale informatie.

We proberen antwoord te geven op vragen als:

• Wat voor voorwerp is dit?

• Waarvoor werd het gebruikt?

• Uit welke periode kan het dateren?

• Wat kan de vondst vertellen over de plek waar deze is gevonden?

Niet iedere vondst laat zich tijdens de middag met zekerheid herkennen of dateren. Soms blijft het bij een eerste aanwijzing of is aanvullend onderzoek nodig. We geven aan wat we wel weten en waar nog twijfel bestaat.

Wat neemt u mee?

Naast het voorwerp zelf is informatie over de vondst van belang. Noteer daarom, voor zover bekend:

• Waar het voorwerp is gevonden, liefst zo nauwkeurig mogelijk.

• Wanneer en onder welke omstandigheden het is aangetroffen.

• Of er op dezelfde plek andere voorwerpen zijn gevonden.

• Wat u zelf al over het voorwerp weet.

Heeft u vondsten van verschillende locaties? Houd ze dan apart en voeg per vondst of groepje een briefje met de vindplaats toe. Heeft u veel materiaal, neem dan vooraf contact op. Zo kunnen we overleggen wat tijdens de middag goed te bekijken is.

Twijfelt u over het schoonmaken of vervoeren van een kwetsbaar voorwerp? Vraag ons dan vooraf om advies.

Samen een determinatiemiddag organiseren

Een determinatiemiddag kan een mooie aanvulling zijn op de activiteiten van een historische vereniging, museum of lokale erfgoedorganisatie. De bijeenkomst brengt inwoners met belangstelling voor het verleden samen en geeft ruimte aan vondsten en verhalen uit de eigen omgeving.

Voor een geslaagde middag maken we vooraf duidelijke afspraken. Daarbij bespreken we de volgende onderwerpen.

1. Doel, doelgroep en samenwerking:

Voor wie organiseren we de middag? Willen we vooral inwoners uit één plaats bereiken, aansluiten bij een tentoonstelling of een bredere kennismaking met archeologie bieden? We spreken af wie de locatie, publiciteit, ontvangst en praktische organisatie verzorgt en welke bijdrage de werkgroep kan leveren. Ook bespreken we eventuele kosten en beschikbare middelen.

2. Datum, locatie en inrichting.

Een geschikte ruimte biedt voldoende plek om rustig met bezoekers aan tafel te zitten en vondsten naast elkaar te bekijken. Bij de voorbereiding letten we op:

• Goed licht en voldoende tafels en stoelen.

• Een goed bereikbare, toegankelijke locatie.

• Ruimte voor ontvangst en eventueel wachtende bezoekers.

• Een veilige plek om kwetsbare voorwerpen neer te leggen.

• Internet en stroompunten voor digitale hulpmiddelen.

• Voldoende tijd voor het inrichten en opruimen.

3. Bezetting en hulpmiddelen

Welke kennis nodig is, hangt mede af van het soort vondsten dat wordt verwacht. Vooraf bespreken we welke leden beschikbaar zijn en welke deskundigheid zij meebrengen.

Ook maken we afspraken over naslagwerken, digitale hulpmiddelen en eenvoudige onderzoeksmiddelen, zoals een loep en meetlat. Bij een grotere verwachte belangstelling is het prettig om de ontvangst en het bekijken van vondsten over verschillende mensen te verdelen.

4. Publiciteit en bezoekersinformatie

Een duidelijke uitnodiging vertelt niet alleen waar en wanneer de middag plaatsvindt, maar ook wat bezoekers kunnen meenemen en verwachten.

We stemmen vooraf af:

• Of aanmelden nodig is of dat bezoekers vrij kunnen binnenlopen.

• Of deelname gratis is of dat er een bijdrage wordt gevraagd.

• Hoe bezoekers met grote verzamelingen vooraf contact kunnen opnemen.

• Via welke lokale media, websites, nieuwsbrieven en sociale media we de middag aankondigen.

Foto’s van een eerdere bijeenkomst kunnen helpen om te laten zien hoe toegankelijk en informeel een determinatiemiddag is.

5. Vastleggen van vondsten en vervolgafspraken

Willen we vondsten fotograferen of informatie noteren? Dan leggen we bezoekers uit waarom en maken we afspraken over het gebruik van die gegevens. Daarbij besteden we aandacht aan persoonsgegevens, nauwkeurige vindplaatsen en toestemming voor publicatie van foto’s.

Ook spreken we af hoe we omgaan met vragen die meer onderzoek vergen. Wie neemt contact op met de bezoeker, wat is daarvoor nodig en welk vervolg is haalbaar? Zo blijft voor iedereen duidelijk wat de middag wel en niet kan bieden.

Meer dan alleen een antwoord op een vondst

Een determinatiemiddag draait om nieuwsgierigheid, ontmoeting en het delen van kennis. Bezoekers leren meer over hun eigen vondsten, terwijl wij kennismaken met materiaal en verhalen die anders buiten beeld blijven.

Zo maken we samen het verleden van Waterland een beetje zichtbaarder.

Interesse in een bezoek of samenwerking?

Heeft u een vondst waarover u meer wilt weten? Of wilt u als vereniging, museum of andere organisatie de mogelijkheden voor een determinatiemiddag bespreken? Neem dan contact op met de Archeologische Werkgroep Waterland.

Vermeld bij een voorstel voor een bijeenkomst bij voorkeur de gewenste plaats, periode, beschikbare locatie en de doelgroep. Dan kunnen we samen bekijken wat mogelijk is.

Neem contact op

Via onze contactpagina op deze website kunt u uw belangstelling tonen voor het organiseren van een determinatiemiddag